Posts

Showing posts from August, 2026
 जमीन आपल्यावर आवळले जात आहे, ते आपल्याला एका अरुंद शेवटच्या गल्लीतून पुढे ढकलत आहे, आणि तिथून पार होण्यासाठी आपण आपलेच अवयव तोडून फेकत आहोत. ही भूमी आपल्याला चिरडत आहे... Kadachit! आपण तिचे गव्हाचे पीक असतो, जेणेकरून आपण मरून पुन्हा जिवंत झालो असतो. कदाचित! ही भूमी आपली आई असती, जेणेकरून तिने आपल्यावर दया दाखवली असती... शेवटच्या सीमांनंतर आपण कुठे जायचे? शेवटच्या आकाशाच्या पलीकडे पक्षांनी कुठे उडायचे? शेवटच्या श्वासानंतर वनस्पतींनी कुठे विश्रांती घ्यायची? आपण आपली नावे लाल धुक्याने (रक्ताने) लिहू. गाण्याचे हात कलम करून आपण आपल्या मांसाने ते पूर्ण करू. इथेच आपण मरू. इथे, या शेवटच्या वाटेवर. इथे, किंवा तिथे... आपले रक्त आपले ऑलिव्हचे झाड रोवेल.

दीवार में एक खिड़की रहती थी।

Image
  लेखक : विनोद कुमार शुक्ल प्रत्येक पुस्तक आपल्याला एक कथा सांगते; पण काही पुस्तके अशी असतात जी कथा सांगत नाहीत, तर आपल्या मनात एक नवीन दृष्टी निर्माण करतात. विनोद कुमार शुक्ल यांची ‘दीवार में एक खिड़की रहती थी’ ही अशीच एक विलक्षण कादंबरी आहे. साहित्य अकादमी पुरस्काराने सन्मानित झालेल्या या कादंबरीत मोठ्या घटना नाहीत, नाट्यमय वळणे नाहीत, तरीही ती मनावर कायमची कोरली जाते. कादंबरीचा नायक रघुवर प्रसाद हा गणिताचा प्राध्यापक आहे. मर्यादित पगार, साधं घर आणि मध्यमवर्गीय आयुष्य यामध्ये तो जगत असतो. त्याची पत्नी सोनसी ही त्याच्या जीवनातील सर्वात सुंदर गोष्ट आहे. या दोघांच्या नात्यात मोठमोठे संवाद नाहीत, प्रेमाच्या घोषणा नाहीत; पण एकमेकांबद्दलची काळजी, समजूतदारपणा आणि शांत सहवास हेच त्यांच्या नात्याचं खरं सौंदर्य आहे. या कादंबरीतील सर्वात मोहक प्रतिमा म्हणजे ‘खिडकी’. ही खिडकी फक्त भिंतीतील एक उघडी जागा नाही, तर ती स्वप्नांची, आशेची आणि अंतर्मनातील स्वातंत्र्याची वाट आहे. त्या खिडकीतून दिसणारे जग वास्तवापेक्षा अधिक सुंदर आहे. जणू लेखक सांगतो की, जग बदलण्यापेक्षा ते पाहण्याची दृष्टी बदलली तर आ...