पहचानना प्रेम

 पहचानना प्रेम

—————

जब मन हो 

बहते नल सा

और पानी का भी 

संकट हो 


जब जेबें हों 

ख़ाली ख़ाली 

और मन 

घर भामाशाह का हो 


दिल बजे 

कुकर की सीटी सा 

कोई दाल भात 

में घी सा लगे

 

कोई दाल भात 

में घी सा लगे 


चलती लू में 

आये वो

और बर्फ़ का 

गोला हो जाओ 

चलती लू में 

आये वो

और बर्फ़ का 

गोला हो जाओ 


किसी के आने 

भर से जब 

महके दोपहर 

रातरानी सी 


जब खड़ी हो वो 

दरवाज़े पर 

और चैन 

साईकल की उतरे 


जब ऐंठ हो 

नई अमीरी सी 

और आसमान पर 

पाँव पड़े 


जब ना सोचा 

भी हो जाये 

तभी समझना 

प्रेम में हो 

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

सोनम वांगचुक यांचे उपोषण गांधीवादी नाही!

  सोनम वांगचुक उपोषणावर आहेत. मोदी सरकारला याने काहीच फरक पडत नाहीये. त्यांचे समर्थक आता अशी आळवणी करत आहेत की, राहुल गांधी आणि इतरांनी त्यांच्या समर्थनासाठी पुढे आले पाहिजे. अनेक जण केवळ या विचाराने आनंदित आहेत की, गांधीवादी मार्गांचा पराभव होत आहे. काही जण तर असेही म्हणू लागले आहेत की, गांधीवादी उपोषणे आणि मार्ग केवळ म्हणूनच यशस्वी झाले, कारण ब्रिटिश हे त्यांच्यासाठी एक 'मित्र-विरोधी' (मवाळ विरोधक) होते; जर हिटलर समोर असता तर गांधी अपयशी ठरले असते. तसेच, अनेक जण या सिद्धांताची (थियरीची) पुन्हा मांडणी करू लागले आहेत की, ब्रिटिशांनी गांधींचा वापर एक 'सेफ्टी-वाल्व्ह' (सुरक्षा झडप) सारखा केला होता आणि क्रांतिकारकांची जागा संपवण्यासाठी गांधींना प्रोत्साहन दिले होते. यातील प्रत्येक गोष्ट चुकीची आहे सगळ्यात आधी हे समजून घ्या की, गांधींनी ब्रिटिशांविरुद्ध कधीही कोणतेही उपोषण केले नव्हते. ते इतके भाबडे नव्हते किंवा अशा कोणत्याही भ्रमात नव्हते की, आपण उपोषण करू आणि ब्रिटिश नमतील. मग गांधी उपोषण का करायचे? या विषयावर आपण नंतर येऊ. त्याआधी एक आठवण करून देऊया. पंधरा वर्षांपूर्वी, ...
Read more

अंतिम विदाई

 किसी ने घर की बेल बजाई, तब वो नींद में थी। अक्सर बेल की आवाज़ सुनकर वो डर जाती है, खासकर दुपहर में, जब उस माले पर कोई नहीं रहता, वो उस इमारत के अंतिम माले पर रहती है। इस समय पर सब लोग अपने–अपने काम पर चले जाते हैं। अनु जब दरवाज़े के पास गई तब बाहर उसे बहुत शोर सुनाई देने लगा। पीपहोल से उसने देखा तो बाहर बहुत से लोग खड़े थे। उनमें से कोई चुपके से आँसू पोंछ रहा था तो कोई चीख-चीखकर रो रहा था।  अनु के हाथ-पैर पहले से ज्यादा काँपने लगे। उसके मन में तरह-तरह के सवाल उठने लगे, उसकी समझ में नहीं आ रहा था कि वो अब क्या करे, दरवाज़ा खोले या न खोलकर ऐसे दिखाए जैसे घर में कोई नहीं है।  इस बीच दुबारा से बेल बजी, और इस बार उसने झटके से दरवाज़ा खोल दिया। बाहर खड़ी एक औरत ने पूछा- “क्या आप मुझे पीने के लिए थोड़ा पानी दे सकती है?” अनु उस औरत को न देखते हुए उसमें पीछे जमी लोगों की भीड़ को देख रही थी। पक्का कुछ तो अघटित हुआ है— जिससे वो अनजान है।  अनु के माथे पर उठी परेशानी की लकीरें भाँपकर उसी औरत ने कहा— “वो शांता..” इससे पहले की वो आगे कुछ कहती अनु पड़ोस की शांता दादी के दरवाज़ें में खड़ी होकर...
Read more

दीवार में एक खिड़की रहती थी।

Image
  लेखक : विनोद कुमार शुक्ल प्रत्येक पुस्तक आपल्याला एक कथा सांगते; पण काही पुस्तके अशी असतात जी कथा सांगत नाहीत, तर आपल्या मनात एक नवीन दृष्टी निर्माण करतात. विनोद कुमार शुक्ल यांची ‘दीवार में एक खिड़की रहती थी’ ही अशीच एक विलक्षण कादंबरी आहे. साहित्य अकादमी पुरस्काराने सन्मानित झालेल्या या कादंबरीत मोठ्या घटना नाहीत, नाट्यमय वळणे नाहीत, तरीही ती मनावर कायमची कोरली जाते. कादंबरीचा नायक रघुवर प्रसाद हा गणिताचा प्राध्यापक आहे. मर्यादित पगार, साधं घर आणि मध्यमवर्गीय आयुष्य यामध्ये तो जगत असतो. त्याची पत्नी सोनसी ही त्याच्या जीवनातील सर्वात सुंदर गोष्ट आहे. या दोघांच्या नात्यात मोठमोठे संवाद नाहीत, प्रेमाच्या घोषणा नाहीत; पण एकमेकांबद्दलची काळजी, समजूतदारपणा आणि शांत सहवास हेच त्यांच्या नात्याचं खरं सौंदर्य आहे. या कादंबरीतील सर्वात मोहक प्रतिमा म्हणजे ‘खिडकी’. ही खिडकी फक्त भिंतीतील एक उघडी जागा नाही, तर ती स्वप्नांची, आशेची आणि अंतर्मनातील स्वातंत्र्याची वाट आहे. त्या खिडकीतून दिसणारे जग वास्तवापेक्षा अधिक सुंदर आहे. जणू लेखक सांगतो की, जग बदलण्यापेक्षा ते पाहण्याची दृष्टी बदलली तर आ...
Read more